Husband Wife : बायका आपल्या नवऱ्याला 'अहो' का म्हणतात? 'या' शब्दाचा अर्थ 99 टक्के महिलांना माहित नसेल

महाराष्ट्रात आणि मराठी संस्कृतीत नवऱ्याचं नाव घेतलं जात नाही. अशावेळी नवऱ्याला 'अहो' म्हणून संबोधित करण्याची परंपरा आहे. आधुनिक काळात ही पद्धत काहीशी कमी होत असली आणि महिला आपल्या नवऱ्याला नावाने हाक मारु लागले तरी आजही अशा अनेक महिला आहेत, ज्या आपल्या नवऱ्याला अहो म्हणतात.

पण तुम्ही कधी विचार केलाय का की नवऱ्याला अहो असंच का म्हणतात? किंवा त्याला बोलवण्यासाठी असाच शब्द का वापरतात?

1. 'अहो' शब्दाचा अर्थ'अहो' हा शब्द संस्कृतमधील 'अहो' (Aho) या अव्ययावरून आला असावा असे मानले जाते. संस्कृतमध्ये याचा वापर आश्चर्य, आदर किंवा एखाद्याचे लक्ष वेधून घेण्यासाठी केला जातो. मराठी व्याकरणानुसार, 'अहो' हे एका वचन नसून ते आदरार्थी अनेकवचन दर्शवते. ज्याप्रमाणे आपण देवाचा किंवा थोर व्यक्तींचा उल्लेख 'ते' किंवा 'त्यांनी' असा करतो, त्याचप्रमाणे पतीला मान देण्यासाठी 'अहो' वापरले जाते.'अहो' म्हणजे 'ऐकताय का?' किंवा 'कृपया इकडे लक्ष द्या' असा एक सौम्य विनंतीवजा अर्थ यात दडलेला असतो.

2. नाव का घेतले जात नाही? (ऐतिहासिक कारण) प्राचीन भारतीय परंपरेनुसार, नवऱ्याचे नाव घेणे हे 'अयुष्य कमी करणारे' मानले जात असे. यामागे धार्मिक समजुतींसोबतच सामाजिक मर्यादाही होत्या. पूर्वीच्या काळी स्त्रियांचे स्थान आणि कौटुंबिक रचना पाहता, नवऱ्याचे नाव घेणे हे उद्दामपणाचे लक्षण मानले जाई. त्यामुळे पतीचा उल्लेख करण्यासाठी 'अहो', 'मालक', 'कारभारी' किंवा 'मुलांचे बाबा' असे शब्द प्रचलित झाले.

3. भाषेतील सन्मान (Linguistic Respect) मराठी भाषेत आपण जवळच्या मित्राला 'अरे' म्हणतो, पण सन्माननीय व्यक्तीला 'अहो' म्हणतो. नवरा-बायकोच्या नात्यात प्रेम आणि मैत्री असली तरी, पतीला घरातील मुख्य आधारस्तंभ मानले गेल्याने त्याला आदर देण्याची ही एक पद्धत बनली. समाजशास्त्रज्ञांच्या मते, 'अहो' म्हणण्यामुळे नात्यात एक प्रकारची शिस्त आणि आदराची सीमा आखली जाते, ज्यामुळे नात्याचे गांभीर्य टिकून राहते.

'अहो ऐकलंत का' ही सर्वात प्रसिद्ध 'हाक' आहे जी आजही घराघरात ऐकायला मिळते.

आजच्या आधुनिक युगात अनेक स्त्रिया नवऱ्याला नावाने हाक मारतात. मात्र, आजही औपचारिक कार्यक्रमात किंवा मोठ्यांच्या समोर 'अहो' म्हणण्याला पसंती दिली जाते. हे केवळ जुन्या विचारांचे प्रतीक नसून ते जोडीदाराप्रती असलेल्या 'आदराचे' प्रतीक आहे.