अजित पवारांसोबत मृत्यूमुखी पडलेल्यांना भरपाई मिळेल? चार्टेड प्लेनचे भरपाई नियम कसे असतात?

आपण सर्वात आधी जाणून घेऊया की, चार्टर्ड प्लेन आणि कमर्शियल विमानात भरपाईचे नियम काय आहेत. एअर इंडिया विमान अपघातात जीव गमावणाऱ्यांना Montreal Convention 1999 च्या नियमां अंतर्गत भरपाई दिली गेली होती. या नियमाला जगभराच्या सर्व एअरलाइन्सवर लागू केलं गेलं. भारतातही, नागरी विमान वाहतूक महासंचालनालयाने (DGCA) कॅरिज बाय एअर कायदा आणि मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शनसह Montreal Conventionची अंमलबजावणी केली आहे.

देशातील सर्व कमर्शियल फ्लाइट मग त्या देशांतर्गत उड्डाण असो किंवा आंतरराष्ट्रीय, सर्वांवर Montreal Convention लागू होतो. विमान अपघातादरम्यान एखाद्या प्रवाशाचा मृत्यू झाला असेल किंवातो गंभीर जखमी झाला तर त्याला किंवा त्याच्या कुटुंबाला या नियमाअंतर्गत 1.5 ते 1.85 कोटी रुपयांपर्यंत भरपाई मिळते. या नियमानुसार, वैमानिक किंवा त्याच्या विमान कंपनीचा कोणताही दोष किंवा निष्काळजीपणा सिद्ध करण्याची आवश्यकता नाही. अपघात किंवा इतर अनुचित घटनेच्या बाबतीत हा नियम आपोआप लागू होतो.

महाराष्ट्राच्या उपमुख्यमंत्र्यांशी संबंधित घटनेप्रमाणे, चार्टर्ड विमाने व्यावसायिक उड्डाणे मानली जात नाहीत. म्हणून, अशा अपघातात मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शन लागू होणार नाही. असे असूनही, चार्टर्ड विमाने कोसळल्यास, जीव गमावणाऱ्या किंवा गंभीर जखमी झालेल्यांना भरपाई मिळते, परंतु हे ऑटोमॅटिक किंवा फिक्‍स्‍ड नाही. अशा प्रकरणांमध्ये, चार्टर्ड ऑपरेटर, जसे की अजित पवारांच्या बाबतीत VSR कंपनी, यांच्याकडे थर्ड पार्टी इन्शुरन्स असणे आवश्यक आहे. चार्टर्ड विमान अपघातातील बळींना भरपाई देण्यासाठी हा विमा वापरला जातो.

चार्टर्ड विमान अपघातानंतर, दिवाणी न्यायालयात किंवा ग्राहक न्यायालयात भरपाईचा दावा करता येतो. पीडिताचे वय, उत्पन्न, अवलंबित आणि मृत्यूचे कारण यावर आधारित रक्कम निश्चित केली जाते. मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शनमध्ये ₹1 ते ₹2 कोटी निश्चित भरपाईची तरतूद आहे, तर चार्टर्ड विमान प्रकरणांमध्ये दिले जाणारे नुकसानभरपाई ₹7 ते ₹22 कोटी पर्यंत असते. यापूर्वी, मंगळुरू आणि कोझिकोडमधील चार्टर्ड विमानांच्या कुटुंबांना ₹11 कोटी पर्यंत भरपाई मिळत असे. तसंच, अशा अपघातांमध्ये सरासरी भरपाई ₹50 लाख ते ₹2 कोटी पर्यंत असते, परंतु कोणतीही निश्चित रक्कम नाही.

नमूद केल्याप्रमाणे, मॉन्ट्रियल कन्व्हेन्शन चार्टर्ड विमान अपघातांना लागू होत नाही आणि भरपाईसाठी वैमानिकाचा निष्काळजीपणा किंवा तांत्रिक बिघाड यासारख्या दोष सिद्ध करणे आवश्यक आहे. तसंच, जर अपघात कोणत्याही चुका किंवा निष्काळजीपणाशिवाय झाला असेल आणि खराब हवामान हे त्याचे कारण असेल तर भरपाई नाकारली जाऊ शकते. अजित पवारांच्या बाबतीत, खराब हवामान देखील अपघाताचे कारण असू शकते असं बोललं जातंय. त्यामुळे, या प्रकरणात पीडितांना भरपाई मिळवण्यासाठी संघर्ष करावा लागू शकतो.