Success Story : स्वप्न कलेक्टर होण्याचं होतं, नियतीने शेतकरी झाला; एका एकरातून उभं केलं लाखांचं साम्राज्य

सुरगाव जोशी गावचे रहिवासी असलेले राजू पटेल यांचे स्वप्न कधीकाळी प्रशासकीय सेवेत (UPSC/MPPSC) जाण्याचे होते. त्यांच्या अभ्यासातील गतीमुळे गावातील लोक त्यांना आजही प्रेमाने 'कलेक्टर' म्हणूनच हाक मारतात. मात्र घरची आर्थिक परिस्थिती बेताची असल्याने त्यांना पुढील शिक्षण सोडून द्यावे लागले. पोटाची खळगी भरण्यासाठी त्यांनी शेतीचा रस्ता धरला. सुरुवातीला त्यांनी गहू आणि सोयाबीन यांसारखी पारंपरिक पिके घेतली, परंतु निसर्गाची अवकृपा आणि वाढत्या खर्चामुळे त्यांना सतत तोटा सहन करावा लागला.

सततच्या नुकसानीनंतर राजू यांनी काहीतरी वेगळे करण्याचे ठरवले. त्यांनी यूट्यूब आणि सोशल मीडियाच्या माध्यमातून आधुनिक शेतीचे प्रयोग शोधण्यास सुरुवात केली. यादरम्यान त्यांना बोरांच्या शेतीबद्दल (Ber Farming) माहिती मिळाली. बाजारात चांगल्या दर्जाच्या बोरांना मोठी मागणी आहे, पण पुरवठा कमी आहे, हे त्यांच्या लक्षात आले आणि त्यांनी बोरांची लागवड करण्याचा निर्णय घेतला.

राजू यांनी आपल्या एक एकर शेतात दक्षिण भारतातील प्रसिद्ध ‘मिस इंडिया’ आणि ‘बाल सुंदरी’ या दोन जातींची सुमारे 500 झाडे लावली. दोन झाडांमधील अंतर 10×10 फूट ठेवून त्यांनी शास्त्रोक्त पद्धतीने लागवड केली.

राजू पटेल सांगतात की, या शेतीचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे याची लागवड करण्यासाठी आलेला खर्च अत्यंत कमी आहे. 500 रोपांसाठी त्यांना साधारणपणे केवळ 20 हजार रुपयांचा खर्च आला. बोरांच्या झाडांना फारसे रोग पडत नाहीत, केवळ कधीतरी 'इल्ली'चा (अळी) प्रादुर्भाव होतो, ज्यावर जैविक कीटकनाशकांच्या साहाय्याने सहज नियंत्रण मिळवता येते.

आज राजू यांच्या शेतातील बोरे खरेदी करण्यासाठी व्यापारी स्वतः शेतात येत आहेत. बाजारात या बोरांना 35 ते 40 रुपये प्रति किलोचा भाव मिळत आहे. आतापर्यंत त्यांनी दीड लाख रुपयांहून अधिक बोरांची विक्री केली आहे आणि अजूनही हंगाम सुरूच आहे. विशेष म्हणजे त्यांनी बोरांच्या दोन झाडांमधील मोकळ्या जागेत 'आंतरपीक' (Intercropping) देखील घेतले आहे, ज्यातून त्यांना अतिरिक्त उत्पन्न मिळत आहे.

राजू यांच्या मते, बोरांचे एक झाड एकदा लावले की पुढील 20 वर्षे फळ देते. जसे झाड जुने होते, तसे त्याचे उत्पन्न वाढत जाते. योग्य मशागत आणि वेळोवेळी छाटणी (Pruning) केल्यास एका झाडापासून एक क्विंटलपर्यंत फळे मिळू शकतात. येणाऱ्या काळात या एका एकरातून वार्षिक 4 लाख रुपयांपर्यंत उत्पन्न मिळेल, अशी त्यांना खात्री आहे.