शेतकऱ्यांनो, जनावरांच्या दूध उत्पादनात होईल लक्षणीय वाढ, असं करा आहार व्यवस्थापन, Video
- Reported by:Prashant Pawar
- Published by:Mohan Najan
Last Updated:
दूध उत्पादन वाढवणे हा शेतकऱ्यांसमोरील एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे. वाढती उत्पादनखर्च, जनावरांचे आजार आणि बदलते हवामान या पार्श्वभूमीवर दूध उत्पादन वाढीसाठी शास्त्रीय पद्धतीने काम करणे गरजेचे झाले आहे.
बीड : दूध उत्पादन वाढवणे हा शेतकऱ्यांसमोरील एक महत्त्वाचा प्रश्न आहे. वाढता उत्पादनखर्च, जनावरांचे आजार आणि बदलते हवामान या पार्श्वभूमीवर दूध उत्पादन वाढीसाठी शास्त्रीय पद्धतीने काम करणे गरजेचे झाले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, दूध उत्पादनाचा पाया हा योग्य आहार व्यवस्थापनावर अवलंबून असतो. जनावरांना संतुलित आणि पोषक आहार दिल्यास त्यांचे आरोग्य सुधारते तसेच दूध देण्याची क्षमता वाढते. त्यामुळे आहार व्यवस्थापनाकडे दुर्लक्ष न करता नियोजनबद्ध पद्धतीने राबविणे आवश्यक आहे.
जनावरांच्या आहारात हिरवा चारा, कोरडा चारा आणि सांद्र खाद्य यांचे योग्य प्रमाण असणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. मका, ज्वारी, बरसीम, नेपियर गवत यांसारखा हिरवा चारा प्रथिने, जीवनसत्त्वे आणि खनिजांनी समृद्ध असतो. यामुळे जनावरांची पचनशक्ती सुधारते आणि दूध उत्पादनाला चालना मिळते. यासोबतच कडधान्यांचा भुसा, तेलबिया पेंड, मका भुसा यांचा समावेश सांद्र खाद्यात केल्यास आवश्यक ऊर्जा आणि प्रथिने मिळतात, ज्याचा थेट परिणाम दूध उत्पादनावर दिसून येतो.
advertisement
खनिज मिश्रण आणि मिठाचा नियमित वापर केल्याने जनावरांमध्ये कॅल्शियम, फॉस्फरस, झिंक यांसारख्या आवश्यक घटकांची कमतरता भरून निघते. अनेक वेळा खनिजांच्या कमतरतेमुळे दूध उत्पादन घटते किंवा प्रजनन समस्याही निर्माण होतात. याशिवाय स्वच्छ आणि पुरेसे पाणी उपलब्ध करून देणे हे दूध उत्पादनासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे. दूधात सुमारे 85 टक्के पाणी असल्याने दिवसातून किमान दोन ते तीन वेळा स्वच्छ पाणी दिल्यास दूध उत्पादनात लक्षणीय वाढ होते.
advertisement
आहारासोबतच योग्य व्यवस्थापन आणि आरोग्य काळजीही तितकीच आवश्यक आहे. गोठा स्वच्छ, हवेशीर आणि कोरडा असावा, जेणेकरून जनावरांवर ताण येणार नाही. ठरावीक वेळेला नियमित दूध काढल्यास जनावरांची दूध देण्याची सवय सुधारते. वेळेवर लसीकरण, जंतुनाशक औषधोपचार आणि आजारांची तपासणी केल्यास जनावरांचे आरोग्य चांगले राहते आणि उत्पादनात घट येत नाही.
उष्णतेच्या काळात जनावरांना सावली, पंखे किंवा पाण्याची फवारणी केल्यास उष्णताजन्य ताण कमी होतो. तसेच जनावरांशी सौम्य वागणूक ठेवणे, मारहाण टाळणे आणि तणावमुक्त वातावरण देणेही महत्त्वाचे आहे. तज्ज्ञांचे मत आहे की योग्य आहार, स्वच्छता आणि काळजीपूर्वक व्यवस्थापन यांचा समतोल राखल्यास दूध उत्पादन नैसर्गिकरित्या, सातत्याने आणि टिकाऊ पद्धतीने वाढवता येते.
Location :
Aurangabad [Aurangabad],Aurangabad,Maharashtra
First Published :
Jan 17, 2026 3:30 PM IST
मराठी बातम्या/कृषी/
शेतकऱ्यांनो, जनावरांच्या दूध उत्पादनात होईल लक्षणीय वाढ, असं करा आहार व्यवस्थापन, Video
