Child Brain Development : मुलांनी करायलाच हवी घरातली ही 5 कामं; ट्यूशन, एक्स्ट्रा फीशिवाय वाढवतील आयक्यू!

मानसशास्त्रज्ञांच्या मते मुलांचे मेंदू पुस्तकांपेक्षा अनुभवांमधून अधिक शिकतात. घरातील रोजच्या छोट्या-मोठ्या कामांचा मुलांच्या ‘कॉग्निटिव्ह डेव्हलपमेंट’ (Cognitive Development) मध्ये मोठा वाटा असतो. चला तर जाणून घेऊया अशी कोणती 5 घरगुती कामे आहेत, ज्यामुळे एकही पैसा खर्च न करता तुम्ही तुमच्या मुलांचा आयक्यू रॉकेटसारखा वाढवू शकता.

किचनमध्ये मदत घेणे (The Science of Measuring) : किचन म्हणजे फक्त स्वयंपाकघर नसून ती एक चालती-फिरती ‘मॅथ्स लॅब’ आहे. जेव्हा तुम्ही मुलांना चहामध्ये साखर घालायला, तांदूळ मोजायला किंवा भाज्या मोजायला सांगता, तेव्हा ते नकळत प्रमाण, मोजमाप आणि मोजणी शिकत असतात. अशा मोजण्याच्या आणि मिसळण्याच्या प्रक्रियेमुळे मुलांची ‘लॉजिकल रिझनिंग’ची क्षमता विकसित होते.किचनमध्ये मदत घेणे (The Science of Measuring) : किचन म्हणजे फक्त स्वयंपाकघर नसून ती एक चालती-फिरती ‘मॅथ्स लॅब’ आहे. जेव्हा तुम्ही मुलांना चहामध्ये साखर घालायला, तांदूळ मोजायला किंवा भाज्या मोजायला सांगता, तेव्हा ते नकळत प्रमाण, मोजमाप आणि मोजणी शिकत असतात. अशा मोजण्याच्या आणि मिसळण्याच्या प्रक्रियेमुळे मुलांची ‘लॉजिकल रिझनिंग’ची क्षमता विकसित होते.

लॉन्ड्री सॉर्टिंग (Sorting and Pattern Recognition) : धुतलेल्या कपड्यांच्या ढिगातून मोज्यांची जोडी लावणे किंवा रंग आणि साइजप्रमाणे कपडे वेगळे करणे ही एक उत्तम मेंदूची कसरत आहे. ही क्रिया मुलांची पॅटर्न ओळखण्याची आणि वर्गीकरण करण्याची क्षमता वाढवते, जी गणित आणि कोडिंग शिकण्याचा पाया आहे.

बजेटिंग आणि खरेदी (Practical Arithmetic) : जेव्हा तुम्ही बाजारात जाता किंवा ऑनलाइन सामान मागवता, तेव्हा मुलांना सोबत बसवा. त्यांना खरेदीची यादी तयार करू द्या आणि किंमतींची तुलना करायला सांगा. यामुळे मुलांमध्ये निर्णय घेण्याची क्षमता आणि व्यवहार्य गणिताची समज विकसित होते. मर्यादित साधनांमध्ये योग्य निवड कशी करायची हे त्यांना कळते.

झाडांची काळजी घेणे (Responsibility and Biology) : झाडांना पाणी देणे, माती तयार करणे आणि त्यांची वाढ पाहणे हे संयमाचे काम आहे. यामुळे मुलांची निरीक्षण क्षमता वाढते. निसर्गाशी जोडल्यामुळे तणाव कमी होतो आणि एकाग्रता वाढते, ज्याचा थेट परिणाम आयक्यूवर होतो.

वस्तू दुरुस्त करणे (Problem Solving Skills) : घरात एखादे जुने खेळणे तुटले असेल किंवा एखादे छोटे गॅजेट बिघडले असेल, तर मुलांना तुमच्यासोबत ते जोडायला किंवा दुरुस्त करायला लावा. यालाच ‘इंजिनिअरिंग माइंडसेट’ म्हणतात. जेव्हा मूल विचार करते की ‘हे कसे काम करते’ आणि ‘हे कसे दुरुस्त करता येईल’, तेव्हा त्यांची समस्या सोडवण्याची क्षमता अनेक पटींनी वाढते.

पालकांसाठी काही महत्त्वाच्या टिप्स : हुकूमशहा न बनता मार्गदर्शक बना. मुलांकडून काम आदेश देऊन करून घेऊ नका, तर ते एक खेळ म्हणून सादर करा. मूल एखादे काम योग्यरीत्या करत असेल तर त्याच्या प्रयत्नांचे कौतुक करा. यामुळे त्याचा आत्मविश्वास वाढतो.

मुलांना चूक करण्याची मोकळीक द्या. जर मुलाने डाळ आणि तांदूळ एकत्र केले किंवा चुकीची मोज्यांची जोडी लावली, तर रागावू नका. चुकांमधूनच मेंदू नवीन मार्ग शोधतो. मुलांचा आयक्यू वाढवण्यासाठी बाह्य साधनांपेक्षा तुमचा वेळ आणि योग्य मार्गदर्शन अधिक महत्त्वाचे आहे.

ही छोटी-छोटी घरगुती कामे मुलांना फक्त हुशारच बनवत नाहीत, तर त्यांना जबाबदार आणि आत्मनिर्भरही बनवतात. आजपासूनच या उपक्रमांना आपल्या दिनचर्येचा भाग बनवा. तुम्हाला नक्कीच मुलांमध्ये फरक दिसेल.