Makar Sankranti Bhogi Bhaji : भोगीची भाजी म्हणजे काय, कशी बनवतात, त्यात काय काय टाकतात?

भोगी हा हिवाळ्यातील शेवटच्या टप्प्याचा आणि नवीन ऋतूच्या स्वागताचा दिवस मानला जातो. या दिवशी जुन्या, नको असलेल्या वस्तू जाळून टाकतात. नवीनतेचा, स्वच्छतेचा आणि सकारात्मकतेचा स्वीकार करतात. तसंच यादिवशी निसर्गाने दिलेल्या पिकांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. याच भावनेतून भोगीची भाजी बनवण्याची परंपरा सुरू झाली.

भोगीच्या भाजीत सर्वसाधारणपणे वापरल्या जाणाऱ्या भाज्या

गाजर

वाटाणा

वालाचे दाणे

हरभरा (ओला चणा)

पापडी

भेंडी

फ्लॉवर

कोबी

दोडका / घोसाळं

दुधी भोपळा

शेवगा शेंगा

बटाटा (काही ठिकाणी)

अनेक घरांमध्ये 12, 15 किंवा 18 भाज्या टाकण्याची परंपरा आहे.

आलं

लसूण

कोथिंबीर

ओलं खोबरं (काही घरांत)

हे घटक केवळ चवीसाठी नाहीत, तर पचन सुधारण्यासाठी देखील उपयुक्त असतात.

तेल

मोहरी

जिरे

हिंग

हळद

मीठ

थोडासा गूळ, ही भोगीची खास ओळख आहे. गुळामुळे भाजीला संतुलित गोड-तिखट चव येते आणि शरीराला उष्णता मिळते.

तेल – 2 टेबलस्पून

मोहरी – 1 टीस्पून

जिरे – ½ टीस्पून

हिंग – चिमूटभर

हळद – अर्धा टीस्पून

हिरवी मिरची-आलं पेस्ट

मीठ – चवीनुसार

गूळ – छोटा तुकडा

कोथिंबीर – सजावटीसाठी

भाजी फार पातळ किंवा फार कोरडी नसावी. ही भाजी तुम्ही ज्वारीची किंवा बाजरीची भाकरी, भातासोबत खाऊ शकता. सोबत तोंडी लावायला तिळाची चटणी, लोणचं अशी जेवणाची थाळी हिवाळ्यासाठी अत्यंत पोषणमूल्यपूर्ण असते.

भोगीची भाजी म्हणजे निसर्गाशी नातं, ऋतूचक्राचा आदर, कुटुंब एकत्र येण्याचा आनंद, आरोग्याची जाणीव. ही भाजी फक्त एक पदार्थ नाही, तर ती महाराष्ट्राच्या खाद्यसंस्कृतीचा आत्मा आहे. परंपरा जपताना आरोग्यही जपणारी ही भाजी प्रत्येक पिढीने अनुभवायला हवी.